ноември 27, 2020

Вистината и лагата за нашиот европски „прогрес“

Со кое право тогаш хомо политикусот денес се претставува како ЕДИНСТВЕН фактор што ја води Македонија кон Европа и тврди дека единствен критериум за прием се политичките успеси (сведени на отстапки)? Па уште се вели дека тој „европски подем“ допрва треба да го „одработиме“? Тоа е лага. Европскиот напредок Македонија веќе го има направено на многу за политиката невидливи и „неважни“ полиња

Посветено на европскиот гол на Горан Пандев

Кога Горан Пандев го даде голот со кој се пласиравме на Европското првенство, прва асоцијација ми беше – ќерамида. Мислев сум се мрднал од радост. Но другиот ден се сетив: во еден есеј, Блаже Конески соопштува дека во Македонија, околу 1840 година, во истражувачка експедиција престојувал познатиот германски ботаничар Аугуст Гризебах. Собирал ретки растенија и една ноќ морал да заноќи во Лешочкиот манастир, кај нашиот Пејчиновиќ. Така, под ист покрив се нашле еден доктор на науки на Гетингенскиот универзитет и еден полуписмен монах, наш прв просветител. Тоа била средба меѓу тогашна Европа и тогашна Македонија. Пишаното сведоштво на Гризебах е поразително: врз црните ризи на монасите се собирале толку муви што комотно можеле да бидат и бели, а тоа да не се забележи. А околу полноќ, од покривот на чардакот се откачила ќерамида и за малку ќе му ја столчела главата на гостинот. По сто и осумдесет години од оваа бедна германска слика за Македонија, македонските фудбалери станаа компетитивни со германските!
Во исто време додека нашиот монах држи поучни слова во манастирот полн муви и непросветен народ, само на 609 километри воздушна линија, во Загреб, постои салонска интелигенција.

Таа ги посетува „казалишните“ спектакли на најславните европски романтичари, од Виктор Иго до Фидрих Шилер (сонародник на Гризебах). Во 1835 година Хрватите создаваат дневен весник, „Новине хорватске“ („Нова Македонија“ се роди по 109 години), во тогашен тираж од 30.000 примероци! А сите изданија на печатницата на нашиот Теодосиј Синаитски во Солун имале вкупно 980 претплатници во Македонија. Хрватскиот народ во тоа време има и европска библиотека во Загреб, „Илирска читаоница“, со илјадници книги на хрватски, српски, германски, унгарски, француски, англиски, руски… Тоа се тогашни вистински европски вредности.
Но иако тогашната културолошка паралела е поразителна, македонскиот забрзан пат кон европските вредности, за кои денешниве политичари зборуваат како тие допрва да ги откриле, почнува токму од таа ќерамида. Веќе во 1860 година, Македонија го добива првиот европски признаен поет, овенчан со грчки лавров венец (Григор Прличев), кому му е понудено место во Оксфорд или Кембриџ. Ги добива Миладиновци со нивниот Зборник на народни песни (660 вкупно, од кои 584 македонски и 76 бугарски), ги добива европските романтичарски треперења на Константин Миладинов, а со Цепенков ја добива првата авторска сказна инспирирана од фолклорот (единствена по својот мотив во светот, според Арне-Томпсоновата класификација на мотиви) – „Силјан Штркот“. Во 1901 година се игра првата македонска драма – „Македонска крвава свадба“ на Чернодрински.

Целата колумна овде

Сподели
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •